In Flying
ΜΠΕΚΑΤΣΑ
Scolopax rusticola

Hunting bells
  |  Κεντρική Σελίδα   |  Βιολογία   |  Μελέτες   |  Ειδήσεις   |  Γκάλοπ   |  Επικοινωνία   |
 Ο Μπεκατσοκυνηγός
 Το Μπεκατσοτούφεκο
 Τα Μπεκατσόσκυλα
 Στατιστικά περιόδου 2004-05
 Στατιστικά για τον νομό Καστοριάς
Η μπεκάτσα
Το Κυνήγι:
Το κυνήγι της επιτρέπεται από τις 15 Σεπτεμβρίου μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου. Είναι το πλέον δημοφιλές θήραμα στη χώρα μας, σύμφωνα με τα στατιστικά δελτία του προγράμματος "ΑΡΤΕΜΙΣ". Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια ελάττωση του πληθυσμού της σε Πανευρωπαϊκό επίπεδο, παρ'όλα αυτά το ενδιαφέρον για το κυνήγι της και ο αριθμός των κυνηγών που ασχολούνται με αυτό το υπέροχο πουλί παραμένουν αμείωτα.
Οι πρώτες μπεκάτσες φτάνουν στην Ελλάδα στα μέσα Οκτώβρη. Είναι συνήθως νεαρά πουλιά που μετακινούνται νοτιότερα από τους τόπους αναπαραγωγής, άσχετα με τις καιρικές συνθήκες και την θερμοκρασία. Το κύμα αυτό των πουλιών διασκορπίζεται σε όλη την Ελλάδα και φτάνει έως τα νησιά, διαλέγοντας προσωρινά προσφιλείς τοποθεσίες που κρατούν υγρασία από νερά πρώιμων βροχών, ή σε ρέμματα που τρέχουν όλο το χρόνο ή σε ποτιστικές καλλιέργειες. Θα την βρούμε συχνά σε χωράφια με λαχανικά ή σε δενδρότοπους οπωροφόρων που ποτίζονται, γιατί αυτοί οι τόποι της εξασφαλίζουν τροφή. Εκεί θα πρέπει την εποχή αυτή να την ψάξει ο κυνηγός, έχοντας πάντα υπ'όψη οτι η μπεκάτσα είναι πουλί που αγαπάει την υγρασία και τις χαμηλές θερμακρασίες ( οχι κάτω απ'το 0 C ). Θα την βρούμε επίσης σε μεγάλα υψόμετρα, σε δάση πλατύφυλλων με μεγάλα ξέφωτα που έχουν αρκετή ηλιοφάνεια και χαμηλή βλάστηση από θάμνους ή φτέρες, εάν έχουν προηγηθεί αρκετές βροχές που έχουν "προετοιμάσει" κατάλληλα το έδαφος για την αγαπημένοι της τροφή, τα σκουλήκια τα οποία ανεβαίνουν κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ή τρέφονται με τα φύλλα των δασικών ειδών που έχουν πέσει στο έδαφος. Με βοριάδες και κρύο προτιμά τις προφυλαγμένες τοποθεσίες, ενώ με νότιους και υγρούς, τα ψηλώματα και τις πλαγιές με βόρειο προσανατολισμό.
Αργότερα κατά τις 15 του Νοέμβρη, όταν η θερμοκρασία πέφτει αρκετά στην Βόρεια Ευρώπη και Ασία, ξεκινά το κύριο κύμα της μετανάστευσης. Αυτή την εποχή και στην Ελλάδα συνήθως έρχονται τα πρώτα γερά κρύα και πολλές φορές και τα χιόνια στα μεγάλα υψόμετρα. Οι μπεκάτσες που έρχονται τώρα είναι όλων των ηλικιών και κατευθύνονται σε γνωστούς τους τόπους διαχείμασης, ανάλογα με τον καιρό της ημέρας. Από μετρήσεις, στην Γαλλία κυρίως, έχει διαπιστωθεί ότι η ημερήσια μετακίνηση της μπεκάτσας μπορεί να φτάσει στην απόσταση των 400-500 χιλιομέτρων ανάλογα με τον άνεμο, γίνεται σχεδόν πάντα τις νυχτερινές ώρες (χωρίς να αποκλείονται την ημέρα) για την αποφυγή των εναέριων άρπαγων.
Τα πουλιά θα παραμείνουν στις ίδιες τοποθεσίες εάν βρούν τις ιδανικές συνθήκες για τροφή και κάλυψη, χωρίς μεγάλη ενόχληση από θηρευτές όλων των κατηγοριών. Θα μετακινηθούν όμως εάν προκύψει παρατεταμένος παγετός ή ακόμα και συνεχόμενες ημέρες πολύ χαμηλών θερμοκρασιών. Το περίεργο είναι οτι η μετακίνηση αυτή, γίνεται πολλές φορές μαζικά λίγες ημέρες, ή ακόμα και μόνο μία ημέρα πριν ξεσπάσει η κακοκαιρία. Το αλάνθαστο ένστικτο του "μετεωρολόγου" λειτουργεί σαν καμπανάκι κινδύνου και τις σπρώχνει για μετακίνηση σε ηπιότερα κλίματα προς αναζήτηση ευκολότερων συνθηκών διατροφής. Τα σκουλήκια μετακινούνται σε μεγαλύτερο βάθος όσο πέφτει η θερμοκρασία για να αποφύγουν την κατάψυξη του υγρού τους σώματος και η επιφάνεια του εδάφους σκληραίνει υπερβολικά για την μύτη της μπεκάτσας. Εάν όμως υπάρχουν σχετικά κοντά στη περιοχή που έχει διαλέξει η μπεκάτσα για διαχείμαση, περιοχές με τρεχούμενα νερά και μικρά ρέματα προφυλαγμένα από τον παγετό και με ικανοποιητική βλάστηση για την κάλυψη, δεν θα μετακινηθεί πολύ μακριά και θα προτιμήσει να παραμείνει στην περιοχή, παραμένοντας εκεί για όσες ημέρες κρατήσει η κακοκαιρία.

Ένας ανεξήγητος λόγος κάνει όλες τις μπεκάτσες να προτιμούν το ίδιο ακριβώς τμήμα του βιότοπου για την ημερήσια παραμονή τους, έστω και αν σχεδόν όλη η περιοχή μοιάζει στα μάτια του κυνηγού. Η ίδια "γωνιά" το ίδιο "χωράφι" θα φιλοξενεί κάθε χρόνο μπεκάτσες αν οι καιρικές συνθήκες είναι παρόμοιες. Είναι τόσο περίεργη αυτή η συνήθειά της που μας δημιουργεί την εντύπωση οτι η ίδια μπεκάτσα επισκέπτεται κάθε τόσο το μέρος, έστω και αν είμαστε σίγουροι οτι η τελευταία που συναντήσαμε εκεί, ήδη αναπαύεται στο..στομάχι μας! Οι κυνηγοί της μπεκάτσας γνωρίζουν τις συνήθειές της και την ψάχνουν πάντα στα ίδια μέρη. Υπάρχουν γνωστοί μπεκατσοκυνηγοί που την κυνηγούν χρόνια στα ίδια εδάφη, οι οποίοι αν δεν την συναντήσουν στις γνωστές "γωνιές" της, δεν κάθονται να ψάχνουν όλη μέρα. Λένε "δεν έχει σήμερα πουλιά". Όμως επίσης είναι γνωστά και τα "διαλείματα" των επισκέψεων σε αυτά τα μέρη. Αγνωστο επίσης το γιατί, υπάρχουν χρονιές, που δεν εμφανίζονται μπεκάτσες σε πολύ γνωστές τοποθεσίες, έστω και αν οι συνθήκες σύμφωνα με τα παραπάνω είναι καλές. "Το μέρος δεν κράτησε πουλιά εφέτος" λένε και δεν υπάρχει καμία εξήγηση γι'αυτό!

Η μπεκάτσα αφήνει ίχνη της παρουσία της, και ο καλός κυνηγός είναι αυτός που θα ψάξει να τα βρεί. Την οσμή της που συλλαμβάνει ο σκύλος, αφήνει καθώς μετακινείται περπατώντας στην μικρή έκταση της ημερήσιας παραμονής της. Η οσμή της θα παραμείνει στο έδαφος και στα χαμηλά φυτά για μερικές ώρες, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, αλλά συχνά έως την επόμενη ημέρα αν δεν έχει βρέξει την νύχτα. Εάν δούμε οτι το σκυλί μας "έχει" μια οσμή, θα πρέπει να ψάξουμε και εμείς για οποιοδήποτε σημάδι έχει αφήσει πίσω της, ώστε να διαπιστώσουμε εάν είναι ακόμα στην περιοχή. Το πρώτο σημάδι ίσως είναι οι μικροσκοπικές τρύπες που κάνει το ράμφος της, καθώς τρυπάει το έδαφος για σκουλήκια. Είναι περίπου 4-5 χιλιοστών διατομής και συχνά αρκετές τρύπες πολύ κοντά η μια στην άλλη. Η περιφέρεια της τρύπας θα μας δείξει πόσο φρέσκια είναι. Όσο περνάνε οι ώρες η υγρασία του εδάφους τείνει να αλλοιώσει την περίμετρό της.

Η μπεκάτσα θα αφήσει επίσης την κουτσουλιά της κάπου στην περιοχή και συχνότερα στο σημείο που θα παραμείνει ακίνητη για ξεκούραση ή για αποφυγή ενδεχόμενου κινδύνου. Επίσης σχεδόν πάντα όταν αποφασίζει να πετάξει στο πρώτο ξεσήκωμα. Οι κυνηγοί ονομάζουν την κουτσουλιά της μπεκάτσας "καθρέπτη" και χαρακτηριστικό της γνώρισμα είναι η "γυαλάδα" της, η οποία "θαμπώνει" όσο περνάνε οι ώρες. Έχει μέγεθος περίπου 2,5 εκ. ακανόνιστο σχήμα περίπου στογγυλό, χρώμα υπόλευκο με σκούρο στίγμα στο κέντρο, υφή "νερουλή" χωρίς σχεδόν καθόλου πάχος. Ο σκύλος θα παραμείνει για λίγα λεπτά στην οσμή της κουτσουλιάς και μια επιτόπια εξέτασή μας με την άκρη του δάκτυλου, θα μας δείξει πόσο φρέσκια είναι. Υγρή και με την χαρακτηριστική γυαλάδα του υπόλευκου, μας δείχνει οτι το πουλί σηκώθηκε λίγα λεπτά πριν το πλησιάσουμε και πρέπει να καταστρωθεί το σχέδιο αναζήτησής της στην κοντινή περιοχή. Θαμπή και με ξερή επιφάνεια, είναι σημάδι οτι το πουλί έχει φύγει ίσως και την περασμένη ημέρα από την περιοχή και πρέπει να συνεχίσουμε το μεθοδικό ψάξιμο των γνωστών γωνιών που "κρατάνε" τα πουλιά.

Οι μπεκάτσες που ξεσηκώνονται από "ενόχληση" (σκύλο, άρπαγα, θόρυβους άγνωστους) δεν κάθεται σε γνωστά μας μέρη. Θα κάτσει σε μέρος που της δίνει την δυνατότητα να ελέγχει τον επερχόμενο κίνδυνο. Αντίθετα τα πουλιά που πετάνε για αλλαγή τοποθεσίας τροφής, θα κάτσουν σε γνωστά μέρη. Αρα εάν σηκώσουμε εμείς ή ο σκύλος μπεκάτσα και δεν καταλήξει στην τσάντα, δεν την ψάχνουμε στα ίδια μέρη που γνωρίζουμε, αλλά καταστρώνουμε ειδικό σχέδιο δράσης, ανάλογα με την μορφολογία της περιοχής και τον βιότοπο. Επίσης το πέταγμά της είναι τόσο σε μεγαλύτερη απόσταση όσο περισσότερο ενοχλημένη είναι. Εάν έχει σηκωθεί πάνω από δύο φορές, συχνά αποφασίζει να πετάξει πολύ μακριά και ψηλωμένη την βλέπουμε να χάνεται στον ορίζοντα, εάν έχουμε τέτοια δυνατότητα. Γι'αυτούς τους λόγους, στο πρώτο ξεσήκωμά της, εάν δεν έχουμε καλή ορατότητα για μια καλή σκόπευση, είναι προτιμότερο να μην την τουφεκίσουμε. Πιθανότατα θα ξανακαθήσει πολύ κοντά πάλι, έχοντας όμως στραμμένη την προσοχή της στην κατεύθυνση που βρισκόμαστε. Οι μπεκατσοκυνηγοί σε τέτοια περίπτωση, προτιμούν να κάνουν έναν μεγάλο κύκλο και να προσπαθήσουν να την βρούν με απόλυτη ησυχία, προσεγγίζοντας τα πιθανά σημεία από άλλη διαφορετική γωνία.

Η πρώτη πτήση "διαφυγής" έχει παρατηρηθεί οτι είναι σε απόσταση που δεν ξεπερνά τα 200-250 μ. πολύ συχνά όμως ξανακάθεται μόνο λίγα μέτρα μακριά μας εάν δεν τουφεκιστεί. Το "σχήμα" της πτήσης είναι μια σχεδόν ορθή γωνία, ένα ημικύκλιο ή σπανιότερα ένα σίγμα "S". Δικές μου παρατηρήσεις δείχνουν οτι πουλιά που στρίβουν αριστερά ή δεξιά στην πρώτη πτήση, θα το ξανακάνουν και στην δεύτερη, εάν το έδαφος είναι το ίδιο. Εάν στην περιοχή υπάρχουν πλαγιές με διαδοχικές πτυχές και ρέματα, πιθανότατα θα περάσει στην επόμενη πλαγιά πριν ξανακαθήσει. Στο δάσος, εάν τα δέντρα είναι ψηλά θα επιχειρήσει μια κάθετη σχεδόν "ανάβαση" έως την κορφή και θα στρίψει οριζοντίως αμέσως μετά, θα πετάξει έως το σημείο που θα διαλέξει και θα προσγειωθεί κάθετα στο έδαφος με πολύ γρήγορη και απότομη πτήση. Πολλές φορές έχω παρατηρήσει σε τέτοιου είδους κάθετες προσγειώσεις, τα πουλιά να μην κάθονται αμέσως, αλλά να πετούν για λίγα μέτρα οριζόντια πολύ κοντά στο εδαφος, ανάμεσα στην χαμηλή βλάστηση του δάσους θέλοντας να ξεγελάσει τους διώκτες της. Ενώ ήμουν σίγουρος για το σημείο που προσγειώθηκαν, όταν πλησίαζα τα σκυλιά δεν έβρισκαν καθόλου οσμή το σημείο αυτό, αλλά αρκετά μέτρα παραπέρα όπου και άρχιζε την προσπάθεια απομάκρυνσης "ποδαρώνοντας" με συχνά μικροπετάγματα-πηδήματα. Τα τελευταία οι κυνηγοί τα βάφτισαν "βατραχοπηδήματα".